Jezioro Samul pod Częstochową. Nad wodę śladem dawnej kolejki

Robert Sroka
Jeziorko SamulPiaszczysty brzeg i trzciny nad Samulem w Zawodziu
Źródło zdjęć: © Licencjodawca | Robert Sroka • Zdjęcie wygenerowane przy pomocy AI

Do stawu Samul w Zawodziu można dojść drogą, którą kiedyś jeździły wagony z rudą żelaza. Samo jeziorko ma inną historię. Kiedy oparłem rower o drzewo na piaszczystym brzegu, widziałem przed sobą trzciny i odbicie lasu w wodzie. Trudno dziś poznać, że w tej okolicy wydobywano torf i piasek. Z Częstochowy prowadzi tu rowerowa pętla, a od ulicy Jałowcowej wystarczy krótki spacer.

W skrócie

  • Samul leży w Zawodziu w gminie Poczesna, na południe od Częstochowy. W tej samej okolicy jest drugi staw, Piachy.
  • Od końca asfaltu przy odlewni na ul. Jałowcowej do Samula jest około 570 m leśną drogą w jedną stronę.
  • Oba stawy leżą na trasie rowerowej „Przełom Warty”. Pełna pętla z Częstochowy ma 36,8 km.

Jak powstał Samul i skąd wzięła się jego nazwa?

W lasach Zawodzia wydobywano kiedyś torf i piasek. Po wydobyciu zostały zagłębienia, które wypełniła woda. Tak powstały dwa leśne zbiorniki, Samul i Piachy. Gminne studium opisuje ich historię wspólnie. Nie wskazuje roku powstania Samula ani tego, który surowiec wybierano dokładnie w miejscu dzisiejszego stawu.

Sama nazwa ma prawdopodobnie bardziej osobiste pochodzenie. Przewodnik Odkrywcza Turystyka wywodzi ją od nazwiska właściciela gruntu, na którym leży staw.

Leśna droga nad Samul śladem kolejki wąskotorowej

Ruda żelaza zostawiła w Zawodziu inny ślad. W okolicach Częstochowy od lat 30. XX wieku budowano wąskotorówki, które łączyły kopalnie z hutami i zakładami przemysłowymi. Wagony z rudą jeździły między innymi tędy, gdzie biegnie dziś ulica Jałowcowa. Drogę poprowadzono po dawnym nasypie.

Ślad kolejki sięga aż nad wodę. Autorzy regionalnego audytu dawnych tras kolejowych odnotowali przy Samulu piaszczysty odcinek na miejscu torowiska. To właśnie ten fragment można dziś przejść podczas krótkiego spaceru. Kiedy patrzy się od strony stawu, widać po prostu drogę wchodzącą w las.

Sosnowy las na trasie wycieczki nad Samul
Sosnowy las na trasie wycieczki nad Samul © Licencjodawca | Robert Sroka

Jak dojść nad Samul od ulicy Jałowcowej? Mapa stawu

W nawigacji wybierz „Samul”, Zawodzie, gmina Poczesna. Punktem orientacyjnym po zachodniej stronie stawu jest odlewnia przy ul. Jałowcowej 12. Na wysokości zakładu asfalt ustępuje leśnej drodze. Stąd kieruj się na wschód w stronę zaznaczonego na mapie stawu.

Od tego miejsca do wody jest około 570 m w jedną stronę. Powrót tą samą drogą daje łącznie nieco ponad kilometr. Na sam marsz w obie strony przeznaczyłbym około 20 minut, a osobno doliczył postój nad wodą.

Rowerem z Częstochowy nad Piachy i Samul

Jeśli wolisz zrobić z Samula cel dłuższej wycieczki, w serwisie Brama na Jurę znajdziesz mapę i ślad GPX pętli „Przełom Warty”. Wyjazd z Częstochowy prowadzi przez Wrzosowiak w stronę Wrzosowej. Pierwszy postój nad wodą możesz zrobić nad Piachami, a kolejny nad Samulem. W drodze powrotnej trasa prowadzi przez Korwinów i ponownie przez Wrzosową.

Na rowerze trekkingowym albo górskim łatwiej pokonać leśne odcinki, zwłaszcza tam, gdzie ubity grunt przechodzi w luźny piasek. Mój rower został pod drzewem na skraju piaszczystego brzegu. Stąd najlepiej było widać drugi brzeg Samula. Jasna zieleń trzcin odcinała się od ciemnych sosen, a ich odbicia sięgały niemal do piasku pod moimi stopami.

Rowerowy postój nad Samulem
Rowerowy postój nad Samulem © Licencjodawca | Robert Sroka

Wariant wycieczki

Dystans i powrót

Spacer od ul. Jałowcowej

Około 1,1 km w obie strony. Powrót znad stawu tą samą leśną drogą.

Rower z Częstochowy

36,8 km na całej pętli „Przełom Warty”, z postojami nad Piachami i Samulem.

Wybrane dla Ciebie