Wrocław wokół Hali Stulecia. Pawilon Czterech Kopuł, fontanna i zoo

Robert Sroka
Hala Stulecia, Iglica i Pawilon widziane znad fontannyHala Stulecia, Iglica i Pawilon widziane znad fontanny
Źródło zdjęć: © Licencjodawca | Robert Sroka

Przy Hali Stulecia jeden kadr może objąć Iglicę, fontannę i kopuły muzeum. Kilka kroków dalej czekają Pawilon Czterech Kopuł, Pergola i wrocławskie zoo z Afrykarium. Jak zaplanować spacer, żeby zobaczyć najważniejsze miejsca i nie spędzić całego dnia w biegu?

W skrócie

  • Na krótki spacer wystarczą Iglica, rzeźby przed Pawilonem i łuk Pergoli. Pokazy fontanny odbywają się sezonowo.
  • Na pół dnia wybierz muzeum i spacer nad wodą. Latem do tej trasy łatwo dołączyć Ogród Japoński, a w deszczowy dzień – wystawę o Hali Stulecia.
  • Na zoo razem z Afrykarium ogród zaleca około 5–6 godzin. Bilet obejmuje oba miejsca i pozwala raz przejść przez bramę zoo.

Gdzie zacząć? Dojazd do Hali Stulecia, Pawilonu i zoo

Jeśli przyjeżdżasz komunikacją miejską, wybierz przystanek Hala Stulecia albo ZOO. W nawigacji samochodowej pomocna będzie ul. Kopernika, od której prowadzi wjazd na płatny parking przy kompleksie hali. Zoo nie ma własnego ogólnodostępnego parkingu dla zwiedzających. Dojazd i parkingi w okolicy.

Przy ul. Wystawowej 1 najłatwiej umówić się pod Iglicą. Stąd widać wejście do Pawilonu i można podejść pod samą Halę Stulecia. Za halą, po stronie parku, leżą niecka fontanny i otaczająca ją Pergola. Do głównej bramy zoo trzeba pójść w przeciwnym kierunku, na ul. Wróblewskiego 1–5. Poniższa mapa wskazuje Iglicę.

Godzina, pół dnia czy cały dzień? Trzy trasy spod Iglicy

Jedyną godziną, od której warto układać plan wstecz, jest początek wybranego pokazu fontanny. Poza sezonem spójrz najpierw na godziny zamknięcia muzeum i pawilonów zoo. Poniższe czasy to propozycje na spokojne zwiedzanie. Przy całodniowym wyjściu dolicz jeszcze posiłek i odpoczynek.

Ile masz czasu?

Proponowana trasa

60–90 minut

Iglica → rzeźby przy Pawilonie → Hala Stulecia z zewnątrz → spacer półkolem Pergoli. W sezonie dopasuj przejście nad wodę do dziennego pokazu.

3–4 godziny

Pawilon i wystawa stała → Pergola → sezonowo Ogród Japoński. Jeśli bardziej interesuje cię architektura, ostatnią godzinę przeznacz na Visitor Centre przy hali.

Cały dzień

Rano zoo i Afrykarium → po wyjściu przerwa na posiłek → Iglica i Pergola → wieczorem pokaz w sezonie. Jeśli zależy ci także na wystawie w Pawilonie, zarezerwuj na nią osobne przedpołudnie albo skróć pobyt w zoo.

Pawilon Czterech Kopuł. Rycerze na trawniku i filmy pod kopułami

Pierwsze spotkanie ze sztuką wypada jeszcze przed wejściem. Na trawniku stoją stalowe figury. Z jednego miejsca wyglądają, jakby miały skrzydła, kilka kroków dalej widać, że ich sylwetki składają się z połączonych płaszczyzn. To „Rycerze króla Artura” Magdaleny Abakanowicz. Cała grupa liczy cztery postacie. Każda waży około 400 kilogramów. Muzeum o rzeźbach i ich przenosinach.

„Rycerze króla Artura” Magdaleny Abakanowicz przed Pawilonem
„Rycerze króla Artura” Magdaleny Abakanowicz przed Pawilonem © Licencjodawca | Robert Sroka

Gmach według projektu Hansa Poelziga wzniesiono w 1912 roku. Rok później pod jego kopułami otwarto wrocławską wystawę historyczną. Iglica jest od niego młodsza o ponad trzy dekady. Powstała na Wystawę Ziem Odzyskanych w 1948 roku. Wkrótce sam Pawilon dostał rolę, której trudno się domyślić, patrząc na muzealną fasadę.

Od 1953 roku działała tu Wytwórnia Filmów Fabularnych. Z tym miejscem wiążą się „Popiół i diament” Andrzeja Wajdy, „Rękopis znaleziony w Saragossie” Wojciecha Jerzego Hasa i „Sami swoi” Sylwestra Chęcińskiego. Po remoncie Pawilon wrócił do swojej pierwszej funkcji. W 2016 roku otwarto tu Muzeum Sztuki Współczesnej, oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu. Jak gmach wyglądał za czasów wystaw, a jak po odnowieniu, można porównać na archiwalnych i współczesnych zdjęciach muzeum.

Jeśli to właśnie filmowy Wrocław podsunął ci pomysł na wycieczkę, kolejnym adresem jest Ślęza pod miastem. W muzeum przy Zamku Topacz wśród samochodów trafisz na osobny wątek „Świata według Kiepskich”.

Co zobaczyć w Muzeum Sztuki Współczesnej?

Hol wejściowy mieści się pod południową kopułą. Dalej masz do wyboru dwie drogi. We wschodnim skrzydle i na wewnętrznym dziedzińcu poznasz polską sztukę drugiej połowy XX i XXI wieku. Zachodnie skrzydło służy wystawom czasowym. Przy pierwszej wizycie warto zostawić sobie około półtorej godziny na kolekcję stałą, więcej, jeśli chcesz też obejrzeć wystawę czasową. Wystawy w Pawilonie Czterech Kopuł.

Po spotkaniu ze stalowymi rycerzami poszukaj „Postaci siedzących” Abakanowicz. Z daleka figury wydają się jednakowe. Dopiero przy bliższym spojrzeniu widać, jak inaczej na każdej z nich układa się juta utwardzona żywicą. Spójrz też z boku. Za plecami figur widać pustą przestrzeń, a siedziska tworzy ledwie kilka metalowych rurek. Opis dzieła i audiodeskrypcja.

Za kolejny punkt orientacyjny może posłużyć zwykły parasol. W pracy Tadeusza Kantora „Emballage II. Parasol i postać” prawdziwy przedmiot wystaje z płaszczyzny obrazu nad namalowaną kobietą. W zbiorach są też m.in. dzieła Aliny Szapocznikow, Jerzego Nowosielskiego i wrocławskiego malarza Józefa Hałasa. Muzeum zmienia wybór prezentowanych prac. Parasole Kantora w kolekcji muzeum.

W monumentalnych salach łatwo przejść od jednego dzieła do drugiego z oczami na wysokości podpisów. Tymczasem pod jedną z kopuł warto po prostu zadrzeć głowę. Żebra sklepienia rozchodzą się wachlarzem nad galerią. Na dziedzińcu można potem usiąść i zrobić przerwę. Zobacz sklepienie na fotografii Natalii Marty Malinowskiej.

Pawilon ma zwykle przerwę w poniedziałki. We wtorki wstęp na wystawę stałą jest wolny. Przyda się też bilet do Panoramy Racławickiej – według zasad Muzeum Narodowego pozwala w ciągu trzech miesięcy od zwiedzania Panoramy wejść na stałą ekspozycję Pawilonu. Wystawy czasowe mają własne zasady. Jeśli planujesz słuchać muzealnego audioprzewodnika, zabierz swoje słuchawki. Godziny, bilety i zasady wejścia.

Hala Stulecia i Pergola. Skąd wziąć najlepszy kadr?

Żeby zobaczyć różnicę między budynkami Berga i Poelziga, przejdź na przeciwległy brzeg niecki. Hala Stulecia Maksa Berga przypomina stamtąd piramidę z szerokich, coraz mniejszych obręczy. Kopuły Pawilonu są rozstawione szeroko, a każda wyrasta nad osobną częścią budynku. W 2006 roku Hala Stulecia trafiła na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Hala Stulecia w wykazie UNESCO.

Pergolę zaprojektował ten sam architekt co Pawilon – Hans Poelzig. Na trasie długiej na około 640 metrów ustawił w dwóch rzędach 750 betonowych słupów. Idąc po łuku, widzisz tylko fragment całej konstrukcji. To dobry temat na pionowe zdjęcie. Wystarczy ustawić się na środku alejki, żeby linie belek i kolumn poprowadziły wzrok aż do zakrętu.

Łuk Pergoli. Dwa rzędy kolumn prowadzą wokół fontanny
Łuk Pergoli. Dwa rzędy kolumn prowadzą wokół fontanny © Licencjodawca | Robert Sroka

Przy fontannie sprawdza się odwrotny kadr. Wyjdź spomiędzy kolumn na skraj alejki, zostaw kilka liści z boku i obejmij obiektywem całą nieckę. Na naszej panoramie zrobionej po deszczu widać małe strumienie wody, jasne kopuły i mokrą alejkę. Nawet pomiędzy pokazami jest tam co fotografować.

Pnącza i kolumny Pergoli nad spacerową alejką
Pnącza i kolumny Pergoli nad spacerową alejką © Licencjodawca | Robert Sroka

Jeśli po obejrzeniu hali z zewnątrz chcesz wejść pod jej kopułę, zajrzyj do Visitor Centre. Multimedialna wystawa objaśnia, jak powstawała żelbetowa konstrukcja. O wejściu na główną płytę decyduje kalendarz wydarzeń. Przed koncertem czy targami ta część trasy może być niedostępna dla zwiedzających. Visitor Centre · Kalendarz dostępności hali.

Fontanna Multimedialna. Pokaz dzienny, wieczorny czy specjalny?

Niecka, którą widać między kolumnami, zajmuje blisko hektar. Na jej dnie działa około 300 dysz wodnych. Gdy patrzysz z brzegu, najbliższe strumienie zasłaniają dalsze. Cofnij się w stronę Pergoli, a zobaczysz, jak kolejne rzędy podnoszą się i opadają w rytm muzyki. Na skraju alejki łatwiej objąć wzrokiem całą choreografię.

Jaki pokaz wybrać?

Co zobaczysz z brzegu

Dzienny

Woda porusza się w rytm muzyki. Dobry wybór w trakcie spaceru, zwłaszcza jeśli chcesz potem przejść przez park za dnia.

Wieczorny

Do wody i muzyki dochodzi oświetlenie. Po zmroku kolory odbijają się też na tafli między dyszami.

Specjalny

Pokaz pod konkretnym tytułem, z obrazem wyświetlanym na wodnym ekranie. Sprawdź pozycję w programie, jeśli zależy ci właśnie na projekcji.

Pokazy ogląda się bezpłatnie z ogólnodostępnego terenu przy Pergoli. Fontanna działa sezonowo, od wiosny do jesieni. Przy planowaniu wieczoru sprawdź dzień, godzinę i rodzaj widowiska. Organizator publikuje też czas trwania poszczególnych pokazów, więc łatwo ustalić, czy po wyjściu z zoo zdążysz jeszcze na kolację. Do głównej niecki nie wolno wchodzić. Aktualny program Wrocławskiej Fontanny Multimedialnej.

Wieczór na Pergoli. Fot. Andrzej Otrębski, CC BY-SA 3.0
Wieczór na Pergoli. Fot. Andrzej Otrębski, CC BY-SA 3.0 © Licencjodawca | Robert Sroka

Zoo Wrocław i Afrykarium. Jak rozłożyć zwiedzanie?

Afrykarium mieści się za bramą zoo i wchodzi w cenę zwykłego biletu. Na samo oceanarium ogród proponuje przeznaczyć około półtorej godziny, a na całe zoo wraz z Afrykarium około 5–6 godzin. Jeśli rano wchodzisz do ogrodu, zaplanuj obiad w środku albo po zakończeniu wizyty. Z bramy zoo można skorzystać raz na tym samym bilecie. Na pokaz pod Halą Stulecia wybierz się więc po zwiedzeniu wybiegów. Zasady wstępu i orientacyjny czas zwiedzania.

Afrykarium opowiada o Afryce przez wodę. Na początku jest rafa Morza Czerwonego, dalej wschodnioafrykańskie jeziora i basen hipopotamów nilowych. W Kanale Mozambickim ścieżka wchodzi w przezroczysty tunel. Zatrzymaj się przy jego bocznej ścianie. Kiedy płaszczka przepływa górą, przez chwilę widać cały jej spód. W tym samym zbiorniku można obserwować rekiny.

Tunel w Afrykarium. Fot. Lower Silesia, CC BY-SA 4.0
Tunel w Afrykarium. Fot. Lower Silesia, CC BY-SA 4.0 © Licencjodawca | Robert Sroka

Za tunelem krajobraz znów się zmienia. Na Wybrzeżu Szkieletów w Namibii żyją pingwiny przylądkowe i kotiki afrykańskie. Część poświęcona dżungli nad rzeką Kongo prowadzi do manatów i krokodyli. Jeśli tunel jest akurat pełen ludzi, zostaw sobie czas na dalsze zbiorniki. Tam też można długo śledzić jedno zwierzę i obserwować, jak porusza się pod wodą. Ekosystemy i mieszkańcy Afrykarium.

Co jeszcze wybrać w zoo po wyjściu z Afrykarium?

Jeśli przed południem oglądało się zabytkowy Pawilon, architektoniczną część wycieczki można pociągnąć nawet w zoo. Ptaszarnia należy do najstarszych budynków ogrodu, a wśród jej mieszkańców są dzioborożce palawańskie. Zabytkowa jest również Słoniarnia. Te dwa pawilony to dobry wybór dla kogoś, kto oprócz zwierząt lubi oglądać, jak przez lata zmieniały się ogrody zoologiczne. Ptaszarnia · Słoniarnia.

Przy dłuższej wizycie wyjdź również do Odrarium. Cztery zewnętrzne zbiorniki pokazują, jak różnią się górna, środkowa i dolna Odra oraz starorzecze. Obok można poszukać wydr i żółwi błotnych. To ciekawe zestawienie z Afrykarium, szczególnie jeśli po drodze do zoo przechodziło się nad Odrą i widziało tylko powierzchnię rzeki. Odrarium · Program pokazowych karmień w zoo.

Jeśli najbardziej podobało ci się oglądanie podwodnego świata z bliska, innym pomysłem na wyjazd jest pawilon akwarystyczny Palmiarni Miejskiej w Gliwicach. Można tam porównać ryby Amazonki z gatunkami z polskich rzek.

Za Pergolą. Ogród Japoński, drewniany kościół i osiedle WuWA

Od strony Pergoli najłatwiej przedłużyć spacer o Ogród Japoński. Tu skalę wyznacza staw, który można obejść ścieżką blisko samej wody. Z jednego brzegu widać jasny most z zadaszonym pawilonem, z drugiego – ciemny, łukowy most pod wierzbą. Na taki spacer dobrze zostawić około godziny. Ogród ma własne bilety i sezon zwiedzania od kwietnia do końca października. Brama Japońska przy zoo leży w innym miejscu, od strony Odry.

Most Yumedono Bashi z pawilonem pośrodku stawu
Most Yumedono Bashi z pawilonem pośrodku stawu © Licencjodawca | Robert Sroka

Dalej w parku Szczytnickim poszukaj kościoła św. Jana Nepomucena. Drewniany budynek przewieziono ze Starego Koźla na tę samą wystawę w 1913 roku, dla której powstały Hala i Pawilon. Można więc w ciągu jednego spaceru zobaczyć masywną żelbetową kopułę i niewielki kościół, który rozebrano, przewieziono i ponownie złożono wśród drzew. Historia kościoła w parku Szczytnickim.

Miłośnicy architektury mogą zamiast tego ruszyć w stronę ul. Tramwajowej 2, na osiedle WuWA. Powstało jako część wystawy mieszkaniowej w 1929 roku. Architekci sprawdzali tu pomysły na codzienne życie, od domów jednorodzinnych po budynki dla wielu gospodarstw. Dziś w domach mieszkają ludzie. Na spacer wystarczą publiczne uliczki i mapa, dzięki której można odszukać poszczególne realizacje. Osiedle pokazowe WuWA.

Bilety, wózek i deszcz. Co warto wiedzieć przed wyjazdem?

Co można zobaczyć bez biletu? Spacer pod Iglicą i Pergolą, widok na architekturę oraz pokazy oglądane z brzegu fontanny. Osobno kupuje się wstęp do zoo, Ogrodu Japońskiego i na zwiedzanie wnętrza Hali. W Pawilonie zasady zależą od rodzaju wystawy i dnia tygodnia. Jeśli wybierasz kilka miejsc, zacznij od sprawdzenia, w których godzinach każde z nich przyjmuje ostatnich gości.

Którędy z wózkiem? W Pawilonie wystawy znajdują się na jednym poziomie. Dostępne jest wejście boczne z podnośnikiem, a muzeum udostępnia też mapę dotykową i pokój wyciszeń. W Afrykarium można poruszać się z wózkiem dziecięcym lub na wózku. Wypożyczane na terenie zoo wózki do ciągnięcia zostawia się przed wejściem do budynku. Dostępność Pawilonu · Informacje dla odwiedzających Afrykarium.

Co robić, kiedy pada albo kończy się sezon? Ażurowa Pergola daje latem cień, lecz między belkami widać niebo. Na dłuższy deszcz lepiej zaplanować muzeum i Visitor Centre. Zimą dobrym osobnym celem zostaje Afrykarium. Zoo działa przez cały rok, ale godziny wejścia przez bramę, zamykania pawilonów i zamknięcia samego ogrodu mogą się różnić. Godziny otwarcia zoo i pawilonów · Sezon w Ogrodzie Japońskim.

Dokąd dalej po wizycie we Wrocławiu?

Jeśli zoo zajęło ci większość dnia, na kolejny wyjazd możesz wybrać ogród na wyspie Bolko w Opolu. Również tam spacer po wybiegach da się połączyć z przechadzką wśród zieleni. W Chorzowie innym punktem wyprawy jest Kotlina Dinozaurów w samym zoo, a tuż za bramą rozciąga się Park Śląski.

A jeśli po Pawilonie masz ochotę na kolejny dzień pod dachem, w Oławie pod Wrocławiem znajdziesz zupełnie inną kolekcję. W muzeum Wena obok pojazdów ogląda się przedmioty codziennego użytku z czasów PRL. Przy wyjeździe z Wrocławia na wschód to dobry przystanek na osobne kilka godzin.

Fotografie dodatkowe. Nocny pokaz fontanny – Andrzej Otrębski (CC BY-SA 3.0). Tunel w Afrykarium – Lower Silesia (CC BY-SA 4.0). Oba zdjęcia pochodzą z Wikimedia Commons i zostały pomniejszone na potrzeby publikacji. Pozostałe fotografie pochodzą z archiwum SpotBOX.

Wybrane dla Ciebie